Aktiviti Kanak-Kanak Lewat Perkembangan Semasa Wabak

Ibu bapa yang diamanahkan anak yang istimewa oleh Tuhan ialah ibu bapa yang istimewa. Kerana menjadi ibu bapa untuk kanak-kanak yang istimewa atau mengalami kelambatan perkembangan bukanlah perkara yang mudah. Perlu kesedaran, kesabaran, ketelusan, kesungguhan dalam mencari dan mengumpulkan matlamat, serta ketekalan dalam memberikan perkhidmatan terbaik kepada anak-anak mereka yang mesti melalui perjuangan sebagai kanak-kanak yang mengalami kelambatan perkembangan. Apatah lagi di masa wabak seperti sekarang ini, ibu bapa akan sangat diuji kerana mesti meluangkan masa dan usaha lebih untuk menjaga kanak-kanak mereka yang lambat perkembangan, meskipun dalam masa yang sama mereka pun harus memberikan perhatian dan penjagaan yang optimal untuk anak-anak mereka yang lain di rumah.

Namun, apa pun keadaan yang berlaku, kanak-kanak kelambatan perkembangan masih perlu mendapatkan perkhidmatan penjagaan dan pendidikan yang optimal. Seperti kanak-kanak yang lain, kanak-kanak lewat perkembangan juga memerlukan pemakanan yang sihat, perhatian, bimbingan, latihan, terapi secara rutin, serta pendidikan yang inklusif. Seperti yang telah disebutkan di dalam Dakar Framework pada tahun 2000, “Education for All – No one Left Behind”. Ianya bermakna bahawa setiap kanak-kanak perlu mendapatkan hak yang sama tanpa memandang warna kulit, taraf sosial dan ekonomi, agama, mahupun keadaan fizikal, mental, dan perkembangan mereka.

Dalam masa wabak atau pandemik seperti sekarang ini, pertambahan jumlah dan taraf tekanan ibu bapa yang mempunyai kanak-kanak kelewatan perkembangan semakin meningkat. Seperti yang disebutkan dalam kajian terakhir Dr. Olaf Kraus de Camargo, associate professor of pediatrics at McMaster University, bahawa keadaan pandemik telah menyebabkan ramai ibu bapa mengalamai tekanan yang tinggi, kerana sokongan dan perkhidmatan yang selama ini digunakan oleh mereka tak dapat lagi dijangkau secara mudah (medicalxpress.com, 2020). Keadaan yang tak pernah dijangka ini menyebabkan para ibu bapa berasa kecewa dan tak tahu mesti berbuat apa. Ramai sebahagian daripada mereka yang tak berpeluang untuk menambah maklumat dan juga kemahiran dalam memberikan perkhidmatan menyeluruh untuk kanak-kanak lewat perkembangan di rumah.

Kuarantin diri di rumah di masa pandemik bukanlah perkara yang mudah bagi kanak-kanak lambat perkembangan dan juga para ibu bapa. Sekurang-kurangnya mereka perlu segera melakukan penyesuaian diri dengan perubahan rutin aktiviti anak, penyesuaian diri dengan proses latihan, pembelajaran, bahkan terapi di rumah bersama ibu bapa. Sedangkan kanak-kanak tersebut boleh jadi mempunyai kerapatan yang tinggi dengan pendidik, pediatrik, atau terapis mereka. Bahkan keadaan boleh jadi memburuk apabila kemudahan awam pun terhad bagi kanak-kanak untuk mendapatkan perkhidmatan rutin. Seperti yang dikatakan oleh Courtenay dan Perera (2020) dalam kajian mereka, bahawa keadaan pandemik sekarang ini sangat memberi cabaran bagi para ibu bapa dan kanak-kanak lambat perkembangan kerana pertimbangan penjarakkan sosial, kawalan pergerakan, atau kuarantin di rumah sangat menjadi prioriti. Apabila kanak-kanak lambat perkembangan ini dijangkiti virus, maka keadaan akan semakin teruk kerana tidak banyak hospital yang dapat menyediakan disabled-friendly quarantine serta kemudahan penjagaan kesihatan yang boleh diakses oleh kanak-kanak lewat perkembangan (UNICEF COVID-19 Response: Considerations for Children and Adults with Disabilities, 2020).

Oleh sebab itu, sebelum memberikan perkhidmatan menyeluruh kepada kanak-kanak lewat perkembangan, ibu bapa dinasihatkan untuk menambah pengetahuan dan kemahiran daripada pelbagai sumber maklumat terlebih dahulu. Mereka perlu banyak mengikuti perbincangan di beberapa “webinar”. Sentiasa membaca untuk melihat perkembangan maklumat baru, sokongan daripada ahli-ahli keluarga serta kumpulan para ibu bapa yang juga mempunyai kanak-kanak istimewa. Perbincangan dengan para pakar juga perlu dilakukan secara berterusan. Serta yang paling utama adalah perbincangan bersama pendidik dan terapis anak untuk mengetahui proses pembelajaran dan terapi yang paling bersesuaian dengan kanak-kanak lewat perkembangan sehingga dapat dijalankan selama anak berada di rumah.

Untuk menyokong cadangan di atas, maka beberapa perkara yang dapat dijalankan oleh ibu bapa bersama anak adalah:

1. Merubah secara perlahan rutin kanak-kanak di rumah. Rutin antara sebelum dan semasa pandemik cukup berbeza dan seringkali kanak-kanak mengalami tantrum bila kebiasaan yang dilaluinya mengalami perubahan. Ibu bapa memerlukan sedikit masa untuk menerangkan kepada anak terkait dengan keadaan wabak yang berlaku pada masa sekarang ini melalui gambar-gambar ataupun video. Sehingga kanak-kanak menyedari dan memahami bahawa setiap orang mesti berada di rumah dengan rutin yang agak berbeza daripada sebelumnya. Libatkan anak dalam menyenaraikan rutin yang baru dan latih mereka secara perlahan dan bertahap.

2. Latih dan biasakan kanak-kanak dengan membasuh tangan dengan air dan sabun ataupun menggunakan pembersih tangan. Memakai topeng muka bila terpaksa harus keluar rumah. Mengekalkan penjarakan sosial di mana pun berada terutama di ruang terbuka di khalayak ramai. Menerangkan kepada kanak-kanak sebab di sebalik alasan bahawa lawatan ke rumah kawan ataupun ahli keluarga lain tidaklah digalakkan.

3. Menaik taraf pengetahuan dan kemahiran dalam menggunakan digital access terutamanya untuk menjalankan proses pembelajaran dalam talian adalah penting bagi para ibu bapa. Bukan hanya itu, ibu bapa juga perlu berbincang dengan pendidik dalam mengakses dan memahami kurikulum sehingga dapat menjalankannya secara optimal bersama kanak-kanak di rumah. Berikan peluang kepada kanak-kanak untuk dapat berkomunikasi dengan pendidik dan terapis atau doktor pakar melalui panggilan video sehingga kanak-kanak tidak terus merasa kehilangan.

4. Ibu bapa juga dinasihatkan agar dapat mengatur persekitaran sehingga memberi keselesaan kepada kanak-kanak selama melakukan aktiviti di rumah. Bila diperlukan, pengaturan bilik dapat disesuaikan seperti bilik terapi atau bilik belajar individu di sekolah. Perlu dipastikan bilik aktiviti tidak terganggu daripada persekitaran luar. Masa untuk menjalankan aktiviti pun adalah salah satu aspek yang perlu menjadi perhatian. Ibu bapa perlu berbincang dengan ahli keluarga yang lain terutamanya adik beradik agar mereka memahami keadaan yang berlaku. Kerana tidak dapat dinafikkan yang ahli keluarga yang lain pun perlu mendapatkan hak yang sama di rumah.

5. Selain aktiviti pembelajaran dalam talian yang dijalankan di rumah, aktiviti terapi juga dapat dilakukan oleh ibu bapa bersama anak. Bila memungkinkan, ibu bapa dan anak dapat melakukan lawatan ke hospital atau pusat terapi dengan mengikuti prosedur keselamatan dan kesihatan. Selain itu, lawatan maya (telemedicine) seperti panggilan video bersama doktor pakar mahupun terapis, juga dapat menjadi salah satu alternatif. Bincangkan dengan penyedia perkhidmatan kesihatan mengenai cara untuk mengurangkan risiko pendedahan.

6. Tukar aktiviti-aktiviti luar bilik dengan aktiviti-aktiviti dalam bilik yang menyeronokkan dan memberi peluang kepada anak untuk melatih motor halus dan kasarnya. Memberi peluang kepada mereka untuk melatih bakat dan minat, kreativiti, serta mengutamakan sikap tingkah laku meskipun aktiviti hanya di rumah dan tidak berjumpa dengan ramai orang.

7. Tanpa mengira semua usaha itu, perkara terpenting yang perlu difahami oleh para ibu bapa adalah kerapatan dengan anak sepanjang tempoh kuarantin. Masa kuarantin ini lah peluang yang besar bagi setiap ibu bapa untuk lebih mengenali, memahami, dan membina kerapatan dengan anak. Ibu bapa tidak perlu merasa tertekan dengan beban akademik dalam proses pembelajaran talian. Demikian pula untuk masalah kesihatan tertentu ataupun berlaku perubahan perilaku pada anak, sebaiknya jangan ragu untuk menghubungi doktor pakar ataupun terapis anak bila sememangnya diperlukan.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *